สูตรสำเร็จทองคำกับดัชนีความกลัวที่เคยใช้ได้ผลในอดีต วันนี้ยังเป็นเพื่อนแท้ของพอร์ตท่านอยู่จริงหรือ

ทองคำและดัชนี VIX: เมื่อคู่หูต่างวัยอาจไม่ได้เดินไปในทางเดียวกันอีกแล้ว

ในฐานะที่ผมคลุกคลีกับตลาดทองคำมาสองทศวรรษ มีสมการหนึ่งที่นักลงทุนรุ่นเก๋าต่างท่องจำขึ้นใจ นั่นคือ 'เมื่อความกลัวสูงขึ้น ทองคำจะเปล่งประกาย' โดยมี ดัชนี VIX (Volatility Index) หรือที่เรียกกันติดปากว่า 'ดัชนีความกลัว' เป็นพระเอกคู่กันเสมอมา แต่ในโลกการลงทุนปี 2569 ที่ทุกอย่างเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว ผมอยากชวนท่านเจ้าของกิจการที่กำลังมองหาเกราะป้องกันความเสี่ยงมาตั้งคำถามกับความเชื่อนี้กันอย่างจริงจังครับ

คำถามที่ 1: ตำราเล่มเก่าสอนเราว่าอย่างไรเกี่ยวกับทองคำและ VIX ครับ?

ถ้าเราย้อนกลับไปดูวิกฤตเศรษฐกิจครั้งใหญ่ๆ โดยเฉพาะวิกฤตแฮมเบอร์เกอร์ในปี 2008 ภาพที่เห็นจะชัดเจนมากครับ เมื่อตลาดหุ้นทั่วโลกดิ่งเหว ดัชนี VIX พุ่งทะยานขึ้นไปแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ นักลงทุนต่างเทขายสินทรัพย์เสี่ยงแล้ววิ่งเข้าหาทองคำในฐานะ 'หลุมหลบภัยสุดท้าย' (Last Safe Haven) ความสัมพันธ์นี้ดูเหมือนจะตรงไปตรงมาเหมือนสูตรคูณ พูดง่ายๆ ก็คือ VIX พุ่ง = ความกลัวสูง = ราคาทองขึ้น มันเป็นสมการที่ดูสมบูรณ์แบบและถูกสอนต่อๆ กันมาจนกลายเป็นสัจธรรมในโลกการลงทุนยุคนั้นเลยทีเดียวครับ อ้างอิงจากข้อมูลของ Reuters ในช่วงเวลานั้นจะเห็นความสัมพันธ์เชิงบวกที่ชัดเจนมาก

คำถามที่ 2: แล้ววันนี้ที่ราคาทองแท่งนิ่งๆ ที่ 77,600.00 บาท สมการนี้ยังใช้ได้ผลอยู่หรือ?

นี่แหละครับคือหัวใจของเรื่องราวทั้งหมด ถ้าถามผมตรงๆ คำตอบคือ 'ไม่เสมอไป' เราเห็นหลายครั้งในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาที่ดัชนี VIX ดีดตัวสูงขึ้นจากความกังวลต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ หรือความผันผวนของตลาดตราสารหนี้ แต่ราคาทองคำกลับไม่ได้ตอบสนองอย่างเกรี้ยวกราดเหมือนในอดีต บางครั้งกลับนิ่งเฉย หรือแม้กระทั่งปรับตัวลดลงสวนทางกับความเชื่อเดิมๆ การที่ราคาวันนี้มีการเปลี่ยนแปลง 0.00 บาท ทั้งที่มีปัจจัยลบในตลาดโลกหลายอย่าง ก็เป็นอีกหนึ่งสัญญาณที่น่าขบคิดว่า สมการเดิมอาจมีตัวแปรใหม่ๆ เข้ามาแทรกแซง จนทำให้ผลลัพธ์ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไปแล้ว

คำถามที่ 3: อะไรคือ 'ตัวแปรใหม่' ที่เข้ามาป่วนสมการนี้?

มีหลายปัจจัยมากครับที่เปลี่ยนภูมิทัศน์การลงทุนไปจากเมื่อ 20 ปีก่อน อย่างแรกที่ชัดเจนที่สุดคือ การเกิดขึ้นของสินทรัพย์ทางเลือกใหม่ๆ โดยเฉพาะสกุลเงินดิจิทัลอย่างบิตคอยน์ ที่บางคนยกให้เป็น 'ทองคำดิจิทัล' ซึ่งเข้ามาแย่งชิงเม็ดเงินที่ต้องการหลบภัยความเสี่ยงไปส่วนหนึ่ง อย่างที่สองคือ นโยบายการเงินที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน อย่างการอัดฉีดสภาพคล่องมหาศาล (Quantitative Easing) ของธนาคารกลางทั่วโลก ซึ่งบิดเบือนกลไกตลาดและพฤติกรรมนักลงทุนไปอย่างสิ้นเชิง ตามที่ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) เคยวิเคราะห์ไว้ และสุดท้ายคือ ลักษณะของวิกฤตที่เปลี่ยนไป วิกฤตโรคระบาดไม่ใช่สิ่งเดียวกับวิกฤตสถาบันการเงิน การตอบสนองของนักลงทุนต่อความกลัวแต่ละประเภทจึงแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงครับ

คำถามที่ 4: ในฐานะเจ้าของกิจการ เราควรอ่านสัญญาณจาก VIX และทองคำอย่างไรในยุคนี้?

เอาจริงๆ แล้ว เราต้องเลิกมองความสัมพันธ์นี้แบบ 1 ต่อ 1 ครับ วันนี้ VIX เป็นเพียง 'สัญญาณเตือนควัน' แต่ไม่ใช่ 'ตัวชี้วัดเปลวไฟ' โดยตรงสำหรับทองคำอีกต่อไป เมื่อท่านเห็น VIX พุ่งสูงขึ้น แทนที่จะรีบเข้าซื้อทองคำทันที ผมอยากให้ท่านตั้งคำถามต่ออีก 2-3 ชั้นครับว่า:

• ความกลัวนี้เกิดจากอะไร? เป็นปัญหาเชิงระบบ (Systemic Risk) หรือเป็นแค่ความตื่นตระหนกชั่วคราว (Market Panic)?
• อัตราผลตอบแทนพันธบัตรที่แท้จริง (Real Yield) เป็นอย่างไร? เพราะนี่คือต้นทุนค่าเสียโอกาสในการถือทองคำ ซึ่งมักเป็นตัวขับเคลื่อนราคาทองที่สำคัญกว่า VIX เสียอีก
• ทิศทางของค่าเงินดอลลาร์สหรัฐฯ เป็นอย่างไร? ทองคำมักเคลื่อนไหวสวนทางกับดอลลาร์เสมอมา

คำถามที่ 5: ถ้า VIX ไม่ใช่เพื่อนแท้เหมือนเดิม แล้วมี 'มาตรวัดความกลัว' ตัวอื่นที่น่าจับตาสำหรับนักลงทุนทองคำหรือไม่?

มีแน่นอนครับ และอาจจะตรงจุดกว่าด้วยซ้ำไปในยุคนี้ ตัวแรกที่ผมอยากให้ความสำคัญคือ สเปรดของอัตราผลตอบแทนพันธบัตร (Yield Spread) โดยเฉพาะระหว่างพันธบัตรคุณภาพสูงกับพันธบัตรที่มีความเสี่ยงสูง (Junk Bonds) หากส่วนต่างนี้กว้างขึ้น นั่นคือสัญญาณของความกังวลในตลาดสินเชื่อ ซึ่งมักจะส่งผลบวกต่อทองคำโดยตรง อีกตัวคือ ดัชนี MOVE (Merrill Lynch Option Volatility Estimate) ซึ่งเป็นเหมือน VIX ของตลาดพันธบัตร มันสะท้อนความผันผวนในตลาดตราสารหนี้ได้ดีกว่า และท้ายที่สุดคือการติดตาม การซื้อขายทองคำของธนาคารกลางทั่วโลก อย่างใกล้ชิด ซึ่งข้อมูลจาก World Gold Council ถือเป็นแหล่งข้อมูลชั้นดี เพราะนี่คือความต้องการที่แท้จริงจากผู้เล่นรายใหญ่ที่สุดในตลาด การกระทำของพวกเขามักจะดังกว่าเสียงของ VIX เสมอครับ

บทสรุปสำหรับผู้ประกอบการ: ทบทวนตำราก่อนวางเดิมพัน

โลกเปลี่ยนไปแล้วครับท่านเจ้าของกิจการ การยึดติดกับตำราเล่มเก่าอาจทำให้เราพลาดท่าได้ง่ายๆ ความสัมพันธ์ระหว่างดัชนีความกลัว VIX และราคาทองคำได้เปลี่ยนจาก 'คู่รัก' ที่เดินจูงมือกันเสมอ มาเป็น 'เพื่อนเก่า' ที่นานๆ จะทักทายกันที บทเรียนสำคัญจากอดีตจนถึงปัจจุบันคือ ทองคำยังคงเป็นสินทรัพย์กระจายความเสี่ยงที่ดี แต่เหตุผลและจังหวะในการเข้าถือนั้นซับซ้อนขึ้นกว่าเดิมมาก การทำความเข้าใจตัวแปรใหม่ๆ และมองให้ลึกกว่าแค่ดัชนีชี้นำเพียงตัวเดียว คือกุญแจสำคัญที่จะทำให้ทองคำในพอร์ตของท่านยังคงเปล่งประกายได้อย่างแท้จริงในทศวรรษนี้ครับ