เงินในกระเป๋าคุณไร้ค่าเพราะอเมริกาเคยหักหลังโลกด้วยทองคำ บทเรียนเลือดสาดจากตำราที่ถูกลบ

เงินในกระเป๋าคุณไร้ค่าเพราะอเมริกาเคยหักหลังโลกด้วยทองคำ บทเรียนเลือดสาดจากตำราที่ถูกลบ

ผมนั่งมองพวกคุณ นักศึกษา Gen Z ในคลาสเรียนของผม ก้มหน้ามองจอสี่เหลี่ยมในมือ โอนเงินดิจิทัล ซื้อของออนไลน์ เทรดคริปโตกันอย่างคล่องแคล่ว พวกคุณเกิดมาในยุคที่เงินเป็นแค่ตัวเลขบนอากาศ มันง่าย มันเร็ว แต่มันก็เปราะบางอย่างน่าใจหาย พวกคุณรู้ไหมว่ารากฐานของไอ้ตัวเลขที่พวกคุณไว้ใจกันนักหนาน่ะ มันสร้างขึ้นบนการหักหลังครั้งประวัติศาสตร์ที่สั่นสะเทือนไปทั้งโลก วันนี้ผมจะเล่าเรื่องจริงที่แสบสันกว่าหนังเรื่องไหนๆ เรื่องของ 'Gold Standard' หรือมาตรฐานทองคำ ที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นโซ่ตรวนที่เที่ยงธรรมที่สุดในโลกการเงิน ก่อนที่มหาอำนาจจะตัดสินใจสับมันทิ้งอย่างไม่ไยดีครับ

กติกาที่เคยแฟร์ๆ บนโต๊ะพนันโลกที่เรียกว่ามาตรฐานทองคำ

ลองจินตนาการง่ายๆ นะครับว่าโลกเราเป็นคาสิโนขนาดยักษ์ แต่ละประเทศมีชิป (เงิน) เป็นของตัวเอง ในยุค Gold Standard กติกามันโคตรจะแฟร์เลย ชิปทุกอันที่คุณมีในมือ ไม่ว่าจะเรียกว่าดอลลาร์ ปอนด์ หรือบาท มันสามารถเอาไปแลกเป็นทองคำจริงๆ ได้ในอัตราที่กำหนดตายตัว พูดง่ายๆ คือ รัฐบาลจะพิมพ์เงินออกมาสุ่มสี่สุ่มห้าไม่ได้ เพราะทุกบาททุกสตางค์ที่พิมพ์ต้องมีทองคำจริงๆ หนุนหลังอยู่ในคลัง นี่คือความซื่อสัตย์ทางการเงินขั้นสุดยอดที่คอยคุมไม่ให้รัฐบาลมือเติบเสกเงินจากอากาศธาตุมาถลุงเล่น อย่างที่ World Gold Council ได้บันทึกไว้ว่ามันคือยุคแห่งเสถียรภาพของค่าเงินอย่างแท้จริงครับ

แล้วไทยเราอยู่ตรงไหนในเกมนี้

ถ้าถามว่าแล้วประเทศไทยล่ะ? เราก็อยู่ในเกมนี้กับเขาเหมือนกัน แต่เป็นผู้เล่นตัวเล็กๆ ที่เดินตามเกมของมหาอำนาจตะวันตก สมัยรัชกาลที่ 5 เราก็ปรับตัวเข้าสู่ระบบนี้เพื่อค้าขายกับต่างชาติ เงินบาทของเราก็เคยผูกกับเงินปอนด์สเตอร์ลิงของอังกฤษซึ่งผูกกับทองคำอีกที เราทำเพื่อความอยู่รอด เพื่อให้เงินของเราน่าเชื่อถือในสายตาชาวโลก แต่นั่นก็หมายความว่าชะตากรรมเศรษฐกิจของเราถูกล่ามไว้กับมหาอำนาจอย่างแยกไม่ออก เราไม่มีสิทธิ์กำหนดกติกา ได้แต่เล่นไปตามเกมที่เขาขีดไว้ให้ ซึ่งนี่คือจุดอ่อนที่เจ็บปวดที่สุดของประเทศเล็กๆ อย่างเราครับ

วันหักหลังโลก The Nixon Shock หายนะที่เปลี่ยนเงินของคุณให้เป็นกระดาษ

จุดแตกหักมันมาถึงช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สหรัฐอเมริกากลายเป็นเจ้าโลก ตั้งกติกาใหม่ที่เรียกว่า Bretton Woods System ให้ทุกสกุลเงินในโลกผูกกับดอลลาร์ และมีแค่ดอลลาร์เท่านั้นที่ผูกกับทองคำที่เรต $35 ต่อทองคำ 1 ออนซ์ อเมริกาให้คำมั่นสัญญากับชาวโลก แต่แล้ว... อเมริกาก็เริ่มมือเติบ พิมพ์เงินมหาศาลเพื่อใช้ในสงครามเวียดนามและโครงการสวัสดิการต่างๆ จนปริมาณดอลลาร์ในระบบมันล้นเกินทองคำในคลังไปไกลหลายเท่า ประเทศอื่นๆ อย่างฝรั่งเศสเริ่มไม่ไว้ใจ ส่งเรือรบมาขอแลกดอลลาร์คืนเป็นทองคำจริงๆ ตามสัญญา

แล้วอเมริกาทำยังไง? แทนที่จะยอมรับว่าตัวเองถังแตก ประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสัน ก็ทำในสิ่งที่ช็อกโลก ในวันที่ 15 สิงหาคม 1971 เขาประกาศผ่านโทรทัศน์ ยกเลิกการผูกดอลลาร์กับทองคำแบบดื้อๆ! มันคือการบอกชาวโลกทั้งใบว่า "ไอ้กระดาษดอลลาร์ที่พวกยูถืออยู่น่ะ มันไม่ใช่เช็คแลกทองอีกต่อไปแล้ว มันก็แค่กระดาษที่รัฐบาลฉันรับรอง...จบนะ" นี่คือการผิดสัญญาครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์การเงินสมัยใหม่ หรือที่รู้จักกันในชื่อ Nixon Shock ครับ

ผลกระทบถึงกระเป๋าตังค์คนไทย ทำไมเราต้องแคร์

คุณอาจจะคิดว่าเรื่องมันตั้ง 50 กว่าปีแล้วจะมาแคร์ทำไม? แคร์สิครับ! เพราะการกระทำครั้งนั้นมันคือจุดกำเนิดของระบบ "เงินเฟียต" (Fiat Money) ที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้ เงินที่ไม่มีอะไรค้ำประกันเลยนอกจากความเชื่อมั่นในรัฐบาล ซึ่งรัฐบาลสามารถ "พิมพ์เพิ่ม" ได้ตามใจชอบ ผลลัพธ์คืออะไร? เงินเฟ้อไงครับ! ค่าของเงินในมือพวกคุณมันลดลงทุกวันๆ ไม่ใช่เพราะของแพงขึ้น แต่เพราะเงินมันถูกผลิตออกมาจนด้อยค่าลงต่างหาก

สำหรับประเทศไทย ผลกระทบมันยิ่งชัดเจน หลังยุค Gold Standard เงินบาทของเราก็ไปผูกกับค่าเงินดอลลาร์แทน กลายเป็นว่าเราต้องเต้นไปตามจังหวะเศรษฐกิจของอเมริกา จนสุดท้ายก็นำไปสู่หายนะใน วิกฤตต้มยำกุ้งปี 2540 ที่เราถูกโจมตีค่าเงินจนพังพินาศ นั่นคือบทเรียนราคาแพงที่สอนว่า การเอาชะตากรรมทางการเงินของชาติไปผูกไว้กับคำสัญญาของชาติอื่นมันเสี่ยงแค่ไหน ข้อมูลจาก ธนาคารแห่งประเทศไทย ก็สะท้อนบทเรียนครั้งนั้นได้เป็นอย่างดี

เกมใหม่ของธนาคารกลาง และทำไมทองคำถึงกลับมา

ทุกวันนี้พวกคุณเห็นข่าวไหมว่าธนาคารกลางทั่วโลก โดยเฉพาะจีนและรัสเซีย กำลังแห่กลับไปซื้อทองคำเก็บเป็นทุนสำรองกันอย่างบ้าคลั่งตามรายงานของ CNBC พวกเขาทำไปทำไม? เพราะพวกเขาไม่ลืมบทเรียนปี 1971 ครับ พวกเขาไม่เชื่อใจในระบบที่พึ่งพาเงินดอลลาร์เพียงอย่างเดียวอีกต่อไป ทองคำคือสินทรัพย์หนึ่งเดียวที่ไม่ใช่ "คำสัญญา" ของใคร มันคือของจริง จับต้องได้ มีมูลค่าในตัวเอง และไม่มีใครสามารถพิมพ์มันเพิ่มจากอากาศได้ นี่ไม่ใช่การย้อนยุค แต่มันคือการเตรียมพร้อมสำหรับโลกที่ความเชื่อมั่นกำลังสั่นคลอนอย่างรุนแรง

ดังนั้น ครั้งต่อไปที่คุณมองตัวเลขในแอปธนาคารบนมือถือ จำไว้ว่ามันเคยมีค่าเพราะมีทองคำค้ำอยู่เบื้องหลัง แต่ตอนนี้มันมีค่าเพราะ "ความเชื่อ" ล้วนๆ และในโลกที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์และตลาดหุ้นที่ผันผวนจนดัชนีความกลัว (VIX) พุ่งสูง การตั้งคำถามกับ "ความเชื่อ" นั้น ไม่ใช่เรื่องแปลก แต่เป็นเรื่องของความฉลาดในการเอาตัวรอดทางการเงินครับ