ถอดรหัสเศรษฐกิจไทยบนจอเรดาร์โลก เมื่อตัวเลขส่งออกไม่ได้เล่าเรื่องทั้งหมดที่ผู้ประกอบการต้องรู้

มองทะลุจอข้อมูลจากลอนดอน: ประเทศไทยไม่ใช่แค่จุดเล็กๆ บนแผนที่อีกต่อไป

เช้าวันอาทิตย์ที่ 22 กุมภาพันธ์ 2569 ในลอนดอน... ผมนั่งจ้องหน้าจอข้อมูล 6 จอที่กะพริบตัวเลขเศรษฐกิจจากทั่วทุกมุมโลก เป็นกิจวัตรตลอด 15 ปีของผมในฐานะนักวิเคราะห์ครับ ดัชนี VIX ที่ยังแกว่งตัวอยู่แถวๆ 20-25 จุด บอกเราว่าตลาดยังไม่ไว้วางใจอะไรเต็มร้อย ขณะที่ราคาทองคำใน Shanghai Gold Exchange ก็สะท้อนความต้องการภายในของจีนที่เปลี่ยนไปตามนโยบายเศรษฐกิจของเขา แต่เช้านี้... ตัวเลขที่ดึงความสนใจผมที่สุดกลับเป็นข้อมูลชุดเล็กๆ จากประเทศไทยครับน้องๆ

หลายคนอาจจะมองว่าการกระจายความเสี่ยงคือการย้ายเงินไปต่างประเทศ ไปซื้อหุ้นอเมริกา หรือถือดอลลาร์ไว้ แต่จากประสบการณ์ของพี่นะ การมองแบบนั้นมันหยาบเกินไปในยุคนี้ เราต้องมองให้ลึกกว่านั้น คือการกระจายความเสี่ยง *ภายใน* โครงสร้างเศรษฐกิจของประเทศที่เราลงทุนต่างหาก และนี่คือจุดที่ Thailand 4.0 เริ่มน่าสนใจขึ้นมาทันทีครับ

Thailand 4.0 ในมุมมอง Data Visualization: จาก 'ครัวของโลก' สู่ 'ห้องวิจัยของเอเชีย'

ถ้าเราเอากราฟวงกลมแสดงสัดส่วนการส่งออกของไทยเมื่อ 10 ปีก่อน (ราวปี 2559) มาเทียบกับวันนี้ (ปี 2569) น้องๆ จะเห็นภาพที่ต่างกันลิบลับเลยครับ

• ปี 2559: สัดส่วนสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรมหนักแบบเดิมๆ (เช่น ชิ้นส่วนยานยนต์) กินพื้นที่ไปกว่า 65% ของทั้งหมด
• ปี 2569 (ปัจจุบัน): ข้อมูลจากกระทรวงพาณิชย์และ Bloomberg ชี้ชัดว่าสัดส่วนนั้นกลับข้างกัน สินค้ากลุ่มอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ, เทคโนโลยีชีวภาพ และบริการทางการแพทย์ขั้นสูง พุ่งขึ้นมามีสัดส่วนเกือบ 55%

พูดง่ายๆ ก็คือ ประเทศไทยกำลังเปลี่ยนเครื่องยนต์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจอย่างเงียบๆ จากที่เคยพึ่งพากำลังการผลิตและทรัพยากรธรรมชาติ มาเป็นการพึ่งพามันสมองและนวัตกรรม นี่คือสัญญาณแรกที่บอกว่า โอกาสและ'ความเสี่ยง' ได้ย้ายที่อยู่ของมันไปแล้วครับ

กระจายความเสี่ยงให้ถูกจุด: เมื่อพายุเศรษฐกิจโลกไม่ได้พัดถล่มทุกอุตสาหกรรมเท่ากัน

เอาจริงๆ นะครับ เวลาเราพูดถึงเศรษฐกิจจีนชะลอตัว คนส่วนใหญ่จะนึกถึงนักท่องเที่ยวจีนที่หายไป ซึ่งก็จริงครับ แต่ถ้ามองข้อมูลลึกลงไปอีกชั้น จะเห็นว่าการลงทุนโดยตรง (FDI) จากจีนในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ในกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และ Data Center กลับเติบโตขึ้นสวนทาง ข้อมูลจาก BOI ยืนยันตัวเลขนี้ได้ดี

นี่คือตัวอย่างของการกระจายความเสี่ยงที่พี่อยากจะชี้ให้เห็น แทนที่จะถามว่า 'ควรลงทุนในไทยต่อดีไหม' คำถามที่ถูกต้องกว่าคือ 'ควรลงทุนใน 'ส่วนไหน' ของประเทศไทย' เพราะในขณะที่อุตสาหกรรมท่องเที่ยวที่พึ่งพิงตลาดเดียวอาจจะซบเซา แต่อุตสาหกรรมที่อยู่ในซัพพลายเชนของโลกยุคใหม่กลับเนื้อหอมอย่างไม่น่าเชื่อ

ตัวเลขที่ผู้ประกอบการต้องจับตา ไม่ใช่แค่ราคาทอง

ถ้าถามผมว่าสัปดาห์ใหม่นี้อยากให้น้องๆ จับตาดูตัวเลขอะไรเป็นพิเศษ พี่จะไม่บอกให้ดูแค่ราคาทองคำหรือดัชนีตลาดหุ้น แต่พี่อยากให้ลองหาข้อมูลเหล่านี้มาดูครับ

• อัตราส่วนการลงทุนใน S-Curve Industries: ดูว่าเม็ดเงินลงทุนใหม่ๆ ที่รัฐบาลอนุมัติ ไหลไปที่อุตสาหกรรมเป้าหมาย (เช่น หุ่นยนต์, การบิน, ดิจิทัล) มากน้อยแค่ไหนเทียบกับอุตสาหกรรมดั้งเดิม
• ดัชนีทักษะแรงงาน (Labor Skill Index): มีหน่วยงานวิจัยหลายแห่งเริ่มทำดัชนีนี้ มันสะท้อนว่าแรงงานไทยพร้อมสำหรับอุตสาหกรรม 4.0 แค่ไหน ถ้าดัชนีนี้เพิ่มขึ้น หมายความว่าเรามีรากฐานที่แข็งแกร่งรองรับการเติบโต
• แหล่งที่มาของ FDI: ข้อมูลจาก World Bank แสดงให้เห็นว่า FDI ไม่ได้มาจากแค่จีน ญี่ปุ่น หรือสหรัฐฯ อีกต่อไป แต่มีเม็ดเงินจากตะวันออกกลางและยุโรปไหลเข้ามาในกลุ่มพลังงานสะอาดและ Wellness มากขึ้น นี่คือการกระจายความเสี่ยงในระดับมหภาคของประเทศครับ

บทเรียนจากโต๊ะเทรด: อย่าเดิมพันกับความทรงจำ

ผมเคยมีบทเรียนราคาแพงเมื่อหลายปีก่อน ตอนที่ยังมองเศรษฐกิจแบบภาพรวมเกินไป ผมเห็นสัญญาณการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก เลยแนะนำให้ลูกค้าลดสัดส่วนการลงทุนในตลาดเกิดใหม่ทั้งหมด รวมถึงไทยด้วย ผลคือพอร์ตของเขาพลาดโอกาสการเติบโตมหาศาลจากหุ้นกลุ่มเทคโนโลยีการแพทย์ของไทยที่โตสวนกระแสโลก เพราะมันได้รับปัจจัยหนุนจากการที่ไทยกลายเป็น Medical Hub อย่างเต็มตัว

บทเรียนครั้งนั้นสอนผมว่า อย่าใช้แผนที่เศรษฐกิจใบเก่า มาเดินทางในโลกใบใหม่ โครงสร้างเศรษฐกิจมันเปลี่ยนไปแล้ว วิธีการวิเคราะห์ของเราก็ต้องเปลี่ยนตามให้ทันครับ

คำแนะนำจากพี่สำหรับสัปดาห์ข้างหน้า

สำหรับน้องๆ ที่เป็นเจ้าของกิจการ การมองภาพใหญ่แบบนี้สำคัญมากครับ มันช่วยให้เราตัดสินใจได้ดีขึ้นว่าจะขยายธุรกิจไปทางไหน จะหาพาร์ทเนอร์ในอุตสาหกรรมอะไร หรือแม้กระทั่งจะป้องกันความเสี่ยงจากความผันผวนของโลกได้อย่างไร

สัปดาห์นี้ แทนที่จะกังวลกับข่าวรายวัน ลองใช้เวลาสักนิดเปิดดูตัวเลขโครงสร้างเศรษฐกิจเหล่านี้ดูนะครับ เพราะสินทรัพย์ที่ปลอดภัยที่สุดในยุคนี้ ไม่ใช่ทองคำในตู้เซฟ แต่คือ 'ความเข้าใจ' ในข้อมูลที่คนอื่นมองข้ามไปต่างหาก ขอให้เป็นสัปดาห์ที่ดีของทุกคนครับ